Before censorship
The case of Leopold Tyrmand’s Filip
DOI:
https://doi.org/10.13173/WS.70.2.280Schlagwörter:
Leopold Tyrmand, censorship, Poland, manuscripts, textual criticismAbstract
The article sheds light on the problems of reviving literary life in post-war Poland. A relevant element of the political system was the apparatus of repression in the form of institutional censorship. Its effects determined the general condition and shape of Polish literature, which emerged under unfavorable circumstances. This article also addresses the benefits of reconstructing literary works in their form before censorship intervened. The outlined questions are exemplified by Leopold Tyrman’s novel Filip, which was deformed by censorship. As soon as such an occasion presented itself, its author ensured that the novel was published in its original form. Unfortunately, not all authors had such an opportunity, so the responsibility rests on the shoulders of scholars. Today, they have access to the documents that enable them to return the works to their original form. In my opinion, this is one of the most important tasks of contemporary scholarly editing.
Literaturhinweise
Bartes, John M. 2000. Cenzura w epoce stalinowskiej. Teksty Drugie 1–2. 95–120.
Bem, Paweł. 2016. Dlaczego polskie edytorstwo naukowe nie istnieje. Teksty Drugie 1. 151–168.
Budrowska, Kamila. 2016. Zatrzymane przez cenzurę: Inedita z połowy XX wieku. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk.
Dasko, Henryk. 2009. Odlot malowanego ptaka. (Ed. Michał Komar.) Warszawa: Rosner & Wspólnicy.
Drewnowski, Tadeusz. 1998. Cenzura PRL a współczesne edytorstwo. In Pelc, Janusz & Prejs, Marek (eds.), Autor, tekst, cenzura, 13–23. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
IPN (Instytut Pamięci Narodowej), sygnatura BU 0 1224/1429.
Jarochowska, Maria. 1962. Jabłonka czy fikus. Życie Literackie 26. 7.
Kamiński, Łukasz. 2002. Polskie Państwo Podziemne: Długie trwanie w PRL (1956–1989). Pamięć i Sprawiedliwość 2002(1/2). 59–66.
Kijowski, Andrzej. 1962. Wielki pisarz. Dla kogo? Twórczość 4. 128.
Kisielewski, Stefan. 1962. Leopold Tyrmand – pisarz zapomniany. Twórczość 4. 116–122.
Konwicki, Tadeusz. 1991. Zorze wieczorne. Warszawa: Afla.
Koźniewski, Kazimierz. 2000. Przekorni. Warszawa: Iskry.
Krynicki, Ryszard. 2008. Od wydawcy. In Zbigniew Herbert, Pan Cogito, 89–90. Kraków: Wydawnictwo a5.
Kulesza, Dariusz. 2006. Przełom: Lata 1944–1948 w literaturze polskiej. Pamiętnik Literacki 2. 5–29.
Kwiatkowska, Katarzyna I. & Gawęcki, Maciej. 2011. Tyrmand i Ameryka. Gdańsk: Słowo/Obraz Terytoria.
Loth, Roman. 2006. Podstawowe pojęcia i problemy tekstologii i edytorstwa naukowego, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk.
Pachocki, Dariusz (ed.). 2017. Leopold Tyrmand, Sławomir Mrożek: Listy 1965–1982. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Pachocki, Dariusz (ed.). 2020. Alfabet Tyrmanda. Warszawa: Wydawnictwo MG.
Lichański, Stefan. 1961. Nieprzyjemna książka. Nowe Książki 21. 1296–1297.
Siedlecka, Joanna. 2008. Kryptonim „Liryka”: Bezpieka wobec literaków. Warszawa: Pruszyński i S-ka.
Szczepański, Józef J. 2009. Dziennik. T. 1. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Szczepański, Józef J. 2011. Dziennik. T. 2. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Tyrmand, Leopold. 1954. Rękopis Dziennika 1954. Palo Alto: Instytut Hoovera.
Tyrmand, Leopold. 1957. Gorzki smak czekolady Lucullus. Warszawa: Czytelnik.
Tyrmand, Leopold. 1967. Porachunki osobiste. Kultura 3. 29–30.
Tyrmand, Leopold. 2006. Cywilizacja komunizmu. Łomianki: LTW.
Tyrmand, Leopold. 2021. Filip. Frankfurt: Frankfurter Verlags-Anstalt.
Urbanek, Mariusz. 2019. Zły Tyrmand. Warszawa: Iskry.
Wierzewski, Wojciech. 1989. Nie pozostało mi nic innego jak zostać pisarzem: Rozmowa z Leopoldem Tyrmandem. Literatura 11–12. 22–25.
Żenczykowski, Tadeusz. 1990. Polska lubelska 1944. Warszawa: Editions Spotkania.